عبد الحسين جواهر كلام
799
تربت پاكان قم ( فارسي )
اگر ذبح ولد ، شرعى بود . من يكى از اولادم را ذبح مىكردم » . مرحوم مهدى مجتهدى مىنويسد : « رضا شاه دستور داد ميرزا صادق آقا را گرفتند و به سردشت روانه ساختند . وى مدتى آنجا بود تا به قم تبعيد گرديد » . علامه سيد حسن امين عاملى مىنويسد : « او فقيهى بوده مجتهد ، مرجع تقليدى محبوب ، انسانى زيباروى ، نيكومعاشرت ، بردبار ، خوشخط ، واعظ و سخنور ، داراى سعهصدر و قريحه شعر بوده است . حكومت ايران در انقلاب مشهور كه به سال 1347 ق ، رخ داد او را به برخى بلاد ايران ، سپس به قم تبعيد كرد » . محقق متتبع ، شيخ آقا بزرگ تهرانى مىنويسد : « او وجود خود را وقف تدريس ، نشر احكام ، سودرسانى به مردم ، رفع احتياج نيازمندان ، مبارزه با بدعتها و بىدينىها و پاسدارى از حريم دين و ديانت كرد و در اين مسير رنجى فراوان و ناملايماتى فزون از حد كه كوههاى عظيم و سخت را تحمّل توان آنها نيست ، ديد و با قلبى محكم و حوصلهاى شگفتانگيز ، همه آنها را به جان خريد و خويشتن را در راه خدا براى هر رويداد تلخ و ناگوارى آماده ساخت و در آخر عمر در قم رحل اقامت افكند » . خير الدّين زركلى مىنويسد : « حكومت پهلوى وى را به رى ! تبعيد كرد ، او آزادهاى بود كه بر بالاى منبر زشتكاريهاى پهلوى را مطرح مىكرد و لذا پليس او را دستگير و نخست در همدان زندانى كرد و سپس به قم تبعيد نمود و در همانجا از دنيا رفت » . و بالاخره علامه شيخ محمّد حرز الدّين مىنويسد : « آقا صادق قرهداغى ، عالمى بود كه در برابر سلطهء مزدور بيگانه در ايران ايستاد . كسى كه من به او و صحت سخنانش اطمينان دارم و در ايام تبعيد وى ( آقا ميرزا صادق آقا ) توسط حكومت ترس و وحشت پهلوى همراهش بوده براى من